Hepimiz o hikayeyi duymuşuzdur: "Usta 'iki güne biter' dedi, bir haftadır ev savaş alanına döndü!" ya da "Boya kuruyunca alttan eski renk çıkmaya başladı." Bir iç mimar olarak 10 yılı aşkın süredir şantiyelerdeyim ve şunu net söyleyebilirim: Boya badana işinin %30'u malzeme ise, %70'i işçiliktir.
Peki, internetteki yüzlerce ilan veya eş dost tavsiyesi arasından, işini hakkıyla yapan o "gerçek" ustayı nasıl seçip ayıracaksınız? İşte size sektörün içinden, kimsenin pek anlatmadığı püf noktalarıyla dolu bir yol haritası.
1. "Telefonda Fiyat Veren" Ustadan Uzak Durun
Bu en sık yapılan hatadır. Bir usta, evinizi görmeden, duvarların durumunu analiz etmeden size "Daireniz 3+1 mi? Tamam, X liraya hallederiz" diyorsa, telefonu nazikçe kapatın.
Neden mi? Çünkü her duvarın hikayesi farklıdır. Duvarda nem var mı? Önceki boya saten mi yoksa plastik mi? Kabarma var mı? Kaç kat alçı tamiratı gerekiyor? Bunları görmeden verilen fiyat, işin sonunda ya sizin cebinizden ekstra para çıkmasına neden olur ya da ustanın "bu fiyata bu kadar olur" diyerek işi baştan savmasına.
2. Referans Sorarken Doğru Soruları Sorun
"Tanıdık usta" her zaman en iyi usta demek değildir. Komşunuz memnun kalmış olabilir ama belki komşunuzun beklentisi sizinkinden düşüktür. Referans alırken şu spesifik soruları sorun:
- Söz verdiği günde geldi mi ve bitirdi mi?
- Parkeleri ve süpürgelikleri iyi maskeledi mi? Yerlerde boya damlası kaldı mı?
- Evde sigara içti mi? Temiz çalıştı mı?
- İş bittikten sonra rötuş için aradığınızda ulaşılabiliyor muydu?
3. Malzeme Konusunu Netleştirin: "Kova Oyunu"na Gelmeyin
Piyasada maalesef şöyle bir kurnazlık var: Anlaştığınız kaliteli marka boyanın kovası gösterilir, ancak içine daha ucuz, kalitesiz bir boya doldurulup uygulanır. Bunu nasıl önlersiniz?
- Malzemeyi siz alın: En garantisi budur. Usta ile sadece "işçilik" fiyatı üzerinden anlaşın.
- Kapalı kova şartı: "Malzeme dahil" anlaştıysanız, boya kovalarının sizin yanınızda, kapakları mühürlü halde açılmasını talep edin.
4. Fiyat Farkının Sebebi: "Astar" ve "Zımpara"
İki usta arasında uçurum fiyat farkı varsa, emin olun biri bazı aşamaları atlıyordur. Boyanın ömrünü belirleyen şey son kat boya değil, alt zemin hazırlığıdır.
Zımpara: Duvar zımparalanmadan boya tutunmaz. Ucuz işçilikte zımpara ya hiç yapılmaz ya da göstermelik yapılır.
Astar: Özellikle boya türü değiştiriyorsanız veya koyu renkten açık renge dönüyorsanız, "geçiş astarı" şarttır. Astar kullanmamak boya sarfiyatını artırır ve zamanla boyanın kusmasına (dökülmesine) neden olur.
5. Koruma ve Maskeleme: İşçiliğin Aynasıdır
İyi bir boyacı, boyaya başlamadan önce evi adeta bir ameliyathane gibi hazırlar. Sadece yerlere naylon sermek yetmez.
- Süpürgelikler maskeleme bandıyla kapatılmalı.
- Priz ve anahtarlar sökülmeli (bantlamak yerine sökmek daha temiz iş çıkarır).
- Kapı kasaları ve pencereler korunmalı.
Eğer usta eve girip direkt fırçayı eline alıyorsa, boya bittiğinde parkelerdeki damlaları kazımak size kalır.
6. Söz Uçar, WhatsApp Kalır
Türkiye'de boya işleri için genelde sözleşme yapılmaz ama siz yine de işi sağlama alın. Anlaştığınız tüm detayları (Marka, renk kodu, kaç kat sürüleceği, başlama-bitiş tarihi, toplam ücret) bir WhatsApp mesajı olarak ustaya atın ve "Anlaştığımız gibi değil mi ustam?" diye onay alın. Bu, olası bir anlaşmazlıkta "Ben öyle dememiştim" tartışmalarının önüne geçer.
7. Ödeme Planı Nasıl Olmalı?
Asla işin başında paranın tamamını vermeyin.
- %20 - %30: İş başlangıcında (Malzeme veya kapora olarak).
- Kalan Tutar: İş tamamen bitip, siz duvarları kontrol edip, yerlerde boya lekesi olmadığını gördükten sonra.
Özetle: İyi Usta Nasıl Anlaşılır?
Doğru kararı vermek için aşağıdaki kontrol listesini kullanabilirsiniz:
- Eve gelip keşif yapıyor ve duvarlara dokunuyor mu?
- "Astar sürmeden boya yapmam" diyor mu?
- Prizleri bantlamak yerine sökmeyi teklif ediyor mu?
- Size en ucuzunu değil, en doğrusunu öneriyor mu?
- Temiz kıyafetle çalışıyor ve takım çantası düzenli mi?
Unutmayın, boya evinizin makyajıdır. Ucuz fiyat cazibesine kapılmak yerine, emeğinin karşılığını isteyen ama hakkını veren ustalarla çalışmak uzun vadede size hem para hem de huzur kazandırır.
